Czwartek, 23.11.2017, imieniny: Adeli, Felicyty, Klemensa

Cukrzyca epidemią XXI wieku!

  • 13.11.2017, 14:28
  • A.M., nadeslane
Cukrzyca epidemią XXI wieku!
Czy ta przewlekła choroba grozi polskim niemowlętom i małym dzieciom? W listopadzie w wielu miastach na całym świecie rozbłyśnie błękitne światło – symbol chorych na cukrzycę. Podświetlone Empire State Building, wieża Eiffla czy choćby opera w Sydney pokazują, że cukrzyca dotyczy każdego zakątka naszej planety.

 

Zachorowalność na cukrzycę stale rośnie, a ONZ określa ją jako pierwszą niezakaźną epidemię na świecie. Można zachorować na nią na każdym etapie życia, niestety dolegliwości związane z wysokim poziomem cukru we krwi obserwowane są już nawet u dzieci poniżej 5. roku życia[1]. Z okazji Światowego Dnia Cukrzycy, obchodzonego 14 listopada, warto zastanowić się, jak w kluczowym okresie 1000 pierwszych dni życia dziecka rodzice mogą zapobiegać rozwojowi cukrzycy w przyszłości.

Cukrzyca uwarunkowana już w czasie ciąży

Obok czynników genetycznych najczęstszą przyczyną cukrzycy jest nadwaga i zbyt duża ilość cukru w codziennej diecie[2]. Dodatkowym czynnikiem ryzyka jest mała aktywność fizyczna[3]. Jednak predyspozycja do rozwoju cukrzycy jest kształtowana już od pierwszych dni życia, jeszcze w brzuchu mamy[4]. Wyniki badań sugerują, że nieprawidłowa masa ciała kobiety w ciąży, zarówno zbyt niski jak i zbyt wysoki przyrost masy ciała w ciąży, a także nadwaga i otyłość przed ciążą mogą być przyczyną cukrzycy u matki, a także w przyszłości u dziecka[5]. Właściwa dieta kobiety to prewencja rozwoju cukrzycy ciężarnych u matki. Jej pojawienie się w trakcie ciąży jest sygnałem ostrzegawczym dla kobiety i jest nie bez znaczenia dla zdrowia dziecka. Oznacza, że organizm ma predyspozycję do zachorowania na cukrzycę typu 2. Zaleca się zatem, by kobiety ciężarne unikały częstego spożywania słodyczy i zastępowały słodkie przekąski owocami, owocami suszonymi bez dodatku cukru czy orzechami. Alternatywą dla pełnych pustych kalorii słodkości może być także gorzka czekolada, własnoręcznie przygotowane ciasteczka zbożowe z mąki pełnoziarnistej z dodatkiem suszonych owoców lub bananów. Przyszła mama powinna także wykluczyć z diety słodzone i gazowane napoje oraz ograniczyć ilość cukru dodawanego do kawy zbożowej lub herbaty. W tym okresie ważna jest regularna kontrola masy ciała i umiarkowana aktywność fizyczna, dostosowana do etapu ciąży i stanu zdrowia kobiety. Ćwiczenia fizyczne w ciąży i podczas laktacji mają swoje niewątpliwe zalety, w tym zmniejszenie ryzyka nadciśnienia i cukrzycy[6].

Już w czasie ciąży mama rozpoczyna kształtowanie nawyków żywieniowych dziecka. 1000 pierwszych dni życia, liczonych od momentu poczęcia, ma fundamentalne znaczenie dla zdrowia malucha teraz i w dorosłym życiu. W tym okresie jego organizm intensywnie się rozwija – dojrzewa układ pokarmowy oraz programuje się metabolizm. Pierwsze lata życia są kluczowe w rozwoju późniejszych preferencji smakowych i zwyczajów żywieniowych[7]. Jeśli małe dziecko jest nieprawidłowo żywione, zwiększa to prawdopodobieństwo, że w przyszłości wystąpią u niego objawy otyłości[8], która jest jedną z głównych przyczyn rozwoju cukrzycy. Niestety, jak wynika z badania Instytutu Matki i Dziecka, w Polsce już 32% niemowląt i małych dzieci ma nieprawidłową masę ciała[9].

Karmienie piersią to także profilaktyka cukrzycy!

Zgodnie z zaleceniami WHO w trakcie pierwszych 6 miesięcy życia dziecko należy karmić wyłącznie piersią[10]. Mleko matki zawiera wszystkie niezbędne dla prawidłowego rozwoju organizmu dziecka wartości odżywcze (oprócz witaminy D i K, które należy suplementować). Pokarm kobiecy odgrywa istotną rolę w obronie organizmu przed nadmiernym przyrostem masy ciała i jest uznawany za jeden z podstawowych elementów profilaktyki nadwagi i otyłości w pierwszych latach dziecka[11].

Rozszerzanie diety – tak, cukier – nie

Na etapie rozszerzania diety, gdy dziecko może jeść coraz więcej produktów, prowadzenie diety wspierającej prawidłowy rozwój musi opierać się przede wszystkim na pełnowartościowych i różnorodnych posiłkach dostosowanych do wieku i potrzeb rozwijającego się organizmu. Jednym z najczęstszych błędów żywieniowych popełnianych w czasie rozszerzania diety jest dosładzanie posiłków i napojów, by dostosowywać ich smak do upodobań osób dorosłych[12]. Warto wiedzieć jednak, że najmłodsi chętnie akceptują smak neutralny. Małe dziecko, które otrzymuje słodkie dania w późniejszym wieku również będzie częściej i chętniej jadło takie produkty. Polscy eksperci i Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) jednogłośnie zalecają, by w jadłospisie niemowląt unikać dodawania cukru. Jego nadmiar sprzyja również m.in. kolce, próchnicy zębów i otyłości, zaburzeniom łaknienia oraz zaparciom[13].

Słodkie dzieciństwo słono kosztuje

Cukier warto ograniczać na każdym etapie 1000 pierwszych dni życia. Niestety z badań wynika, że w Polsce już pięciomiesięczne dzieci dostają słodycze, a aż 75% dzieci po 1. roku życia spożywa nadmierną ilość cukru[14]. Oprócz słodyczy duże ilości cukru można znaleźć w wielu przekąskach typu fast food, keczupie, słodzonych płatkach śniadaniowych czy dżemach. Warto zastąpić je zdrowymi przekąskami, np. przecierami owocowymi lub samodzielnie przygotowanym budyniem czy kisielem bez dodatku cukru. Z diety najmłodszych zdecydowanie należy wykluczyć gazowane i słodzone napoje[15], a w ich miejsce wprowadzać wodę, koktajle mleczno-owocowe lub kakao.

Szacuje się, że w Polsce na cukrzycę choruje aż 2,6 miliona osób, z czego cukrzyca rozpoznana i leczona stanowi 60% przypadków[16]. Bardzo ważna w zakresie zapobiegania epidemii cukrzycy jest więc edukacja rodziców. To oni bowiem mają wpływ na kształtowanie zwyczajów i nawyków żywieniowych, które mają znaczenie dla zdrowia dziecka, także w jego dorosłym życiu.

Więcej informacji na temat prawidłowego żywienia kobiet w ciąży, kobiet karmiących piersią oraz najmłodszych dzieci znaleźć można na stronie edukacyjnego programu 1000 pierwszych dni dla zdrowia www.1000dni.pl.

 

[1] Szajewska H., Horvath A., Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży, Medycyna Praktyczna, 2017

[2] Diabetes Fact sheet WHO. Updated July 2017 http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs312/en/

[3] Szajewska H., Horvath A., Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży, Medycyna Praktyczna, 2017

[4] Diabetes Fact sheet WHO. Updated July 2017 http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs312/en/

[5] Poradnik żywienia dla kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2013.

[6] Poradnik żywienia dla kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2013.

[7] Szajewska H. i wsp., Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Pediatria, 2014, 11.3 321-338.

[8] Cheng TO: Obesity is a global challenge. The American Journal of Medicine 2006; 119, 6: 11.

[9] Raport z badania „Kompleksowa ocena sposobu żywienia dzieci w wieku od 5. do 36. miesiąca życia – badanie ogólnopolskie 2016 rok”, Weker H., Socha P., wsp., Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2017.

[10] Szajewska H. i wsp., Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Pediatria, 2014, 11.3 321-338.

[11] Żywienie niemowląt i małych dzieci, Zasady postępowania w żywieniu zbiorowym, http://www.imid.med.pl/images/do-pobrania/Zywienie_niemowlat_www.pdf

[12] Poradnik żywienia niemowląt, Medycyna Praktyczna, Kraków 2016.

[13] Poradnik żywienia dziecka w wieku od 1. do 3. roku życia, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2013.

[14] Raport z badania „Kompleksowa ocena sposobu żywienia dzieci w wieku od 5. do 36. miesiąca życia – badanie ogólnopolskie 2016 rok”, Weker H., Socha P., wsp., Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2017.

[15] Poradnik żywienia dziecka w wieku od 1. do 3. roku życia, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa 2013.

[16] Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Diabetologia Kliniczna 2016, tom 5, Suplement A.

A.M., nadeslane
Podziel się:
Oceń:
 

Komentarze (0)

Dodanie komentarza oznacza akceptację regulaminu. Treści wulgarne, obraźliwe, naruszające regulamin będą usuwane.


Pozostałe

Advertisement